Njegovo Blaženstvo Arhiepiskop cetinjski i Mitropolit crnogorski g. Mihailo, sa saradnicima i članovima Vrhovnog savjeta Crnogorske pravoslavne crkve, primio je danas u Vladičanskom dvoru na Cetinju g. Majkla Kiza (Michael Keays), otpravnika poslova ad interim u Ambasadi Sjedinjenih Američkih Država u Podgorici, te gđu Milenu Labović, političko-ekonomsku asistentkinju Ambasade, i gđu Džesiku Rajs, službenicu Ambasade zaduženu za praćenje vjerskih pitanja u Crnoj Gori. Posjeta je dio redovnih konsultacija sa vjerskim zajednicama u kontekstu izrade godišnjeg Izvještaja Stejt Departmenta o stanju međunarodnih vjerskih prava i sloboda.Ideja samostalnosti Crnogorske pravoslavne crkve jednako je stara kao i borba za samostalnost i slobodu Crne Gore, Crkva i država bile su kroz čitavu crnogorsku istoriju neodvojive, a autokefalnost Crkve uvijek je bila preduslov pune nezavisnosti države.

Njegovo Blaženstvo je goste upoznao sa istorijskim temeljima CPC kao autohtone, autokefalske i kanonske nasljednice istorijske Crnogorske pravoslavne crkve, ukinute nekanonskim okupatorskim ukazom 14. jula 1920. godine, ističući da su crnogorski narod i njegova Crkva, kroz vjekove i zajedno, gradili slobodu, nezavisnost i duhovni identitet države Crne Gore.

Tokom razgovora, gostima je prenijeto da je položaj Crnogorske pravoslavne crkve izuzetno nepovoljan. Sa CPC nije zaključen Temeljni ugovor ekvivalentnog sadržaja kao sa Srpskom pravoslavnom crkvom, iako ustavno načelo jednakosti vjerskih zajednica iz člana 14, stav 2 Ustava Crne Gore ne dopušta takav neravnopravan odnos. Unutar države se, suprotno Ustavu i zakonu, pravi vještačka razlika između takozvanih „tradicionalnih” crkava i ostalih vjerskih zajednica, uprkos činjenici da pozitivni pravni poredak Crne Gore ne poznaje takvu kategoriju.Skrenuta je pažnja na neravnopravan pristup resursima, suprotno Protokolu br. 12 uz Evropsku konvenciju o ljudskim pravima i osnovnim slobodama, koji propisuje opštu zabranu diskriminacije. Riječ je o netransparentnom i diskriminatorskom korišćenju diskrecionih ovlašćenja u raspodjeli budžetskih sredstava i zemljišnih parcela, kako na državnom i lokalnom nivou, tako i od strane javnih preduzeća, u korist Srpske pravoslavne crkve, a na štetu CPC i drugih vjerskih zajednica.

Posebno je istaknut štetan strani uticaj koji se vrši preko prekograničnih eparhija Srpske pravoslavne crkve i Ruske pravoslavne crkve na teritoriji Crne Gore. Taj uticaj podriva ustavni poredak, suverenitet države, članstvo u NATO i evropski put Crne Gore, služeći kao kanal za širenje antievropskih, antiatlantskih i proruskih narativa pod okriljem vjerske djelatnosti. Autokefalnost Crnogorske pravoslavne crkve u tom smislu predstavlja preduslov depolitizacije, zaustavljanja instrumentalizacije crkve u političke svrhe i destabilizacije Crne Gore. Pluralistički pravoslavni ambijent, u kojem CPC ima ravnopravan institucionalni položaj, sužava prostor za monopol, hibridni uticaj i političku zloupotrebu pravoslavlja.

Crnogorska pravoslavna crkva ne traži privilegije. Traži ravnopravnost u pristupu resursima i javnim dobrima, zaključivanju ugovora sa državom i ostvarivanju svojih prava na evropskim standardima, onako kako to nalaže ustavni poredak Crne Gore i pravna tekovina Evropske unije.G. Kiz, dugogodišnji profesionalni diplomata sa preko 33 godine staža u službi, naglasio je da je njegova misija da pomogne da odnosi između SAD i Crne Gore budu najbolji što mogu biti, a to uključuje pružanje podrške Crnoj Gori da bude snažna država koja može da se brani i doprinese NATO savezu, država koja je ekonomski prosperitetna i čiji su građani zadovoljni, kao i država sa odgovornom vladom koja je servis građana i koja ih podržava u ostvarivanju njihovih prava i sloboda. Podsjetio je da Sjedinjene Države svake godine objavljuju Izvještaj o međunarodnim vjerskim pravima i slobodama, te da je njegova posjeta dio nastojanja da taj izvještaj bude potpun i istinit.Njegovo Blaženstvo je izrazilo zahvalnost što su predstavnici Ambasade SAD pažljivo zabilježili sva pokrenuta pitanja i pokazali otvorenost da prihvate pisana dokumenta i činjenični materijal koji im je Crnogorska pravoslavna crkva uručila.

Cetinje, 14. maj 2026.

Služba za odnose s javnošću