Najoštrije protestujemo zbog sramne i neustavne Odluke predsjednika Milatovića da se najviše državno odlikovanje posthumno dodijeli Mitropolitu Amfilohiju Radoviću. Državna odlikovanja nijesu puki protokolarni čin – ona su moralni pečat države, izraz njenih temeljnih vrijednosti i poruka budućim pokoljenjima o tome koga i zbog čega Crna Gora uzima za uzor. Ako ordeni gube moralni smisao, onda se briše razlika između časti i sramote, između služenja i zloupotrebe vjere, između istine i propagande.

Moralni i duhovni smisao državnog priznanja – Ordeni i državna priznanja moraju da slave mir, pravednost i univerzalno služenje čovjeku, a ne ideološke podjele. U srcu hrišćanske etike stoji jasan poziv na mirotvorstvo i ljubav prema bližnjemu:

    „Blago mirotvorcima, jer će se sinovi Božiji nazvati“ (Mt 5:9)

    „Ko kaže: Ljubim Boga, a mrzi brata svoga, lažljivac je“ (1Jn 4:20)

U tom svjetlu, dodjela najvišeg državnog ordena ličnosti čiji su javni istupi i postupci tokom devedesetih godina često raspirivali nacionalne i vjerske podjele, ne može se smatrati činom pomirenja. To je čin koji relativizuje moralnu i istorijsku odgovornost i ranjava povjerenje među građanima Crne Gore.

Država koja teži evropskoj budućnosti mora da nauči lekciju iz prošlosti: nagrada ne smije postati oruđe zaborava. Pomirenje bez istine nije pomirenje – to je odustajanje od pravde.

Kanonska osuda etnofiletizma i etička nespojivost – Hrišćansko učenje jasno osuđuje etnofiletizam – poistovjećivanje Crkve s jednom nacijom – koji je kanonski proglašen duhovnom jeresi na Carigradskom saboru još u 19. vijeku. Nagrađivanje nasljeđa obilježenog tom ideologijom nije čin vjerskog poštovanja, nego povreda same suštine Evanđelja i duha sekularne, građanske i evropske Crne Gore.

Duhovni vođa koji je kroz javne izjave negirao crnogorski identitet, nazivao Crnu Goru „lažnom državom“, a njene građane „prekrštenim Srbima“, ne može biti simbol državnog mira niti graditelj evropske budućnosti. Takvo djelovanje stoji u direktnoj suprotnosti s Hristovom zapoviješću jedinstva:

    „Koji sije razdor među braćom, omražen je Gospodu“ (Priče 6:19)

Povreda prava i opasan institucionalni presedan – Prema zakonskim odredbama, Orden Crne Gore na Velikoj Ogrlici dodjeljuje se isključivo „predsjednicima ili suverenima država i liderima međunarodnih organizacija“. Dodjela takvog ordena domaćem vjerskom velikodostojniku, i to posthumno, prekoračuje zakonske granice i narušava dostojanstvo najvišeg državnog priznanja. 

Ovaj čin stvara opasan presedan – Srpska pravoslavna crkva je simbolički uzdignuta na nivo kvazi-suverene institucije unutar Crne Gore, čime se podriva ustavni princip sekularizma i jednakost svih vjerskih zajednica. Takav čin ne jača državu, već je čini taocem jednog ideološkog narativa koji negira njenu samostalnost i identitet.

Time se ne krši samo duh, već i slovo Ustava Crne Gore, koji jasno propisuje da su država i vjerske zajednice odvojene i ravnopravne.

Etika, istina i opasnost istorijskog revizionizma – Zvanično obrazloženje da je pokojni Mitropolit bio „graditelj društvenog mira“ stoji u potpunoj suprotnosti s njegovim ratnohuškačkim, antizapadnim i antievropskim djelovanjem. 

Kako država koja počiva na antifašizmu, sekularizmu i evropskim vrijednostima može nagraditi ličnost koja je javno negirala te iste principe? Nagrada za takvo nasljeđe postaje revizija istine i „amnezija u metalu sa lentom“ – pokušaj da se odgovornost pretvori u zaslugu, a netrpeljivost u navodnu vrlinu. Hrišćanski ideal i državna etika zahtijevaju predanost viziji mira:

    „Mačevi da postanu plugovi… narod na narod neće dizati mača“ (Is 2:4b)

Moralna amnezija i nepravda prema antiratnoj i građanskoj Crnoj Gori – Ova odluka predstavlja dubok čin moralne amnezije i institucionalne izdaje prema antiratnoj, građanskoj i ekumenskoj Crnoj Gori – prema svim građanima, aktivistima, medijima i nevladinim organizacijama koji su, tokom proteklih decenija, hrabro i posvećeno gradili mir, toleranciju i evropski put naše države.

Nagrađivanje ideologije koja je dovela do podjela šalje opasan signal da je moralna hrabrost onih koji su u najtežim trenucima gradili mir manje vrijedna od politike isključivosti.

Istovremeno, ovo označava i kulminaciju višedecenijske institucionalne i moralne nepravde prema Crnogorskoj pravoslavnoj crkvi (CPC). CPC je, od svog obnavljanja, dosljedno stajala na braniku mira, državne samobitnosti, sekularizma i evropske orijentacije. Ignorisanje ovog istorijskog i etičkog stava, dok se nagrađuje institucija koja sistematski negira njen identitet i pravo na postojanje, čin je diskriminacije koji država Crna Gora ne smije da praktikuje ni da toleriše.

Poziv na Istinu i Pravdu – Pozivamo Vas, gospodine Predsjedniče, da preispitate ovu odluku u svjetlu moralne i istorijske odgovornosti i da autoritetom svoje funkcije usmjerite Crnu Goru ka istinskom pomirenju utemeljenom u istini, a ne ka simbolima i ličnostima koji trajno dijele društvo.

Pozivamo sve pravoslavne vjernike, a naročito Crnogorce, da se okupimo oko svoje Crnogorske pravoslavne crkve – Crkve mira, dostojanstva i duhovne slobode – i da zajedno obnovimo i jačamo vjeru u istinu, u pravdu i u državu koja poštuje svakog građanina bez izuzetka.

Jer Crna Gora može biti pravedna samo ako je slobodna, a slobodna samo ako je istinita i pravedna.

Na Cetinju 20.10.2025.godine                                                   Arhiepiskop Cetinjski i

                                                                                                                          Mitropolit Crnogorski

† M I H A I L O  s.r.